Zespół ADHD u naszych dzieci (cz. 2)

Sandomierzanin, 2005 nr 3

Dziecko z zespołem ADHD (nadpobudliwością psychoruchową) jest samotne. Czuje się zgubione w świecie Bodźców zewnętrznych, wśród własnych ograniczeń i nieprzewidywalności. Pomoc rodziców i nauczycieli powinna sprowadzać się do oddziaływań porządkujących rzeczywistość tego dziecka. Polegają one na organizowaniu i kontroli zachowań. Rodzice i nauczyciele powinni zachowywać się tak by nie zwalniali dziecka z samodzielności, lecz nauczyli je żyć w taki sposób aby ADHD nie zawładnęło jego życiem. Oto kilka praktycznych wskazówek, zmniejszających niepożądane objawy u dziecka.
I. Dziecko zaczyna się wiercić, nie podejmuje uzasadnionej w danym czasie aktywności = dziecko musi rozładować nadruchliwość
Szkoła
- Wyślę go po kartki, kredę do sekretariatu.
- Poproszę o zmoczenie gąbki, rozwieszenie mapy, zatemperowanie ołówka, przyniesienie książki z biblioteki szkolnej, wyjęcie z teczki temperówki i pożyczenie mi jej.
- Pozwolę mu wyrzucić papierek do kosza.
- Dam mu dodatkowe zajęcie, jeżeli skończył swoją pracę.
- Zorganizuję wszystkim uczniom gimnastykę śródlekcyjną.
Dom
- Poproszę o przyniesienie mi szklanki soku owocowego, pomoc w przygotowaniu posiłku dla domowników, kupno gazety w sklepie w pobliżu domu.
- Pozwolę na zorganizowanie sobie zabawy ruchowej przy ulubionym nagraniu magnetofonowym.
II. Dziecko patrzy przed siebie, nie wie o co chodzi = rozproszyło się.
Szkoła

- Posadzę je w pierwszej ławce blisko mojego biurka.
- Wydam jasne, krótkie polecenie i powtórzę je kilkakrotnie.
- Powiem jasno i wyraźnie, czego oczekuję od uczniów.
- Dopilnuję, aby miało na ławce rzeczy potrzebne do pracy.
- Podam plan jednostki lekcyjnej, czynności zadania.
- Wytłumaczę mu jeszcze raz nawet proste zadania.
- Podzielę pracę na etapy i dopilnuje jej wykonania.
- Co 5 minut podejdę do niego.
- Ograniczę ilość materiału, która ma przepisać z tablicy.
- Postaram się poprowadzić lekcje ciekawie, z dużą ilością pomocy.
- Przypomnę mu, sprawdzę czy zapisał pracę domową, jeżeli trzeba zapiszę mu ją własnoręcznie.
- Sprawdzę czy została odrobiona, w razie jej braku, wyznaczę termin ponownego wykonania pracy.
- Zaangażuję go w pracę, dając konkretne zadanie.
- Podkreślę i zwrócę uwagę na każdy ważny do zapamiętania fakt.
Dom
Na przykład podczas odrabiania lekcji zadbam by:
- Dziecko miało własne miejsce do pracy.
- Biurko stało daleko od okna najlepiej na wprost ściany „bez ozdób".
- W domu panowała cisza.
- Dziecko miało krótkie przerwy w pracy.
- Nauczyło się robienia schematów, wykresów, konstruowania słów kluczy.
- Dziecko miało stały rytm dnia.
- Odrabiało pracę domową i wywiązywało się z terminów i postanowień.
- Będę powtarzał komunikaty i sprawdzał czy jestem słyszany np. prosząc o ich powtórzenie.
III. Dziecko mówi, robi coś bezmyślnego = dała o sobie znać impulsywność. Szkoła - Dom
- Ustalę zasady funkcjonowania w szkole/domu.
- Przypomnę zasady zanim zrobi cos nieprzemyślanego bez dodatkowych komentarzy.
- Wyciągnę umówione konsekwencje.
- Zignoruję rzeczy którym nie warto poświęcać uwagi.
- Dopilnuję tego, co było zapowiedziane.
- Postaram się o dobry nastrój w klasie/domu.
A oto prawidłowości, które należy uwzględnić jeśli chcemy wygasić niepoŹżądane reakcje, a wzmocnić pożądane zachowania u dziecka cierpiącego z powodu zespołu ADHD.
Zachowanie pożądane + wzmocnienie pozytywne / nagroda (np. pochwała słowna, uśmiech) = więcej zachowań pożądanych.
Zachowanie pożądane + brak wzmonienia pozytywnego / nagrody = mniej zachowań pożądanych.
Zachowanie niepożądane + brak wzmocnienia / nagrody (np. pozbawienie słodkiego podwieczorku, nie korzysta z przywileju bycia dyżurnym) = mniej zachowań niepożądanych.
Zachowanie niepożądane + wzmocnienie / nagroda = więcej zachowań niepożądanych.
Pomagając dziecku z ADHD cieszymy się i nagradzamy małe zmiany na lepsze w jego funkcjonowaniu, nie zapominając, że sami przecież nie jesteśmy nieskazitelni i mamy gorsze i lepsze dni. Powodzenia!

Justyna Wesołowska