Zespół ADHD u naszych dzieci (cz. 1)

Sandomierzanin 2005

Zespół ADHD, inaczej nadpobudli­wość psychoruchowa, zespół hiper­kinetyczny obecnie jest traktowany jako odmienny sposób dojrzewania układu nerwowego. Współcześnie za przyczynę tego zaburzenia uznano czynnik gene­tyczny, choć podkreśla się zależność pomiędzy predyspozycją biologiczną a czynnikami psychologicznymi. Od nich zależy przebieg, ciężkość i osta­teczne rokowanie. Techniki obrazowa­nia pracy mózgu pozwoliły na ustalenie obszarów mózgu źle funkcjonujących u chorych na ADHD. Są to: prawa kora przedczołowa, jądro ogoniaste, gałka blada oraz robak móżdżku.

Zespół hiperkinetyczny objawia się trwałymi sposobami zachowania skła­dającymi się na triadę objawów. Są to: problemy z koncentracją uwagi, proble­my z kontrolą impulsywności, nadmier­na ruchliwość.  Szczegółowo objawy te opisują klasyfikacje diagnostyczne: Międzynarodowa Klasyfikacja ICD - 10 oraz Klasyfikacja Amerykańskiego Towarzystwa  Psychia­trycznego DSM IV. Należy podkreślić, że o zespole ADHD możemy mówić tylko wtedy, gdy objawy te są niewspółmiernie sil­ne w stosunku do wieku i poziomu rozwoju dziecka oraz występują stale lub niemal  stale w każdym otoczeniu - przedszkolu, szkole, w domu itp. i są przyczyną znacznych nie­powodzeń dziecka. Zespół hiperkinetyczny jest naj­częstszym zaburzeniem psychicznym w populacji dzieci szkolnych. W Polsce dzieci te stanowią od 3-8% uczniów szkoły podstawowej, co oznacza, że w każdej klasie uczy się od jednego do kilku uczniów mających objawy zespo­łu.

Zaburzenie to z uwagi na liczbę i wielkość symptomów ma różne na­silenie. Wyróżniamy trzy stopnie tego zaburzenia: słabe, umiarkowane i duże. Dodatkowo udowodniono, że u ok. 20 - 30% dzieci ADHD występują też spe­cyficzne zaburzenia umiejętności szkol­nych tzn. zaburzenia pamięci, zaburze­nia językowe, niezgrabność ruchowa, dysleksja, dysgrafia, dysortografia, dyskalkulia.

Na postępowanie diagnostyczne w kierunku ADHD składa się: badanie pediatryczne, badanie neurologiczne, informacje zebrane od rodziców na temat zachowań dziecka w szkole lub przedszkolu, obserwacja zachowań dziecka, rozmowa z dzieckiem, ocena nasilenia problemów nadpobudliwości przy pomocy kryteriów ICD - 10 lub DSM IV, badanie psychologiczne. Czę­sto konieczny jest udział innych lekarzy specjalistów, w tym wskazana jest dia­gnoza psychiatryczna.

Pomoc dziecku z ADHD powinna sprowadzać się do porządkowania prze­strzeni, porządkowania informacji i orga­nizowania i kontroli zachowań. Oznacza to zmianę warunków, w których żyje. Jedynie wtedy można oczekiwać zmian w samym dziecku. Nie istnieje lek, który prowadzi do wyleczenia. Niezależnie od tego na jakich założeniach opiera się terapia jej celem jest nauczenie dziecka, jak ma sobie radzić ze swoimi problemami, a postępować z dzieckiem z ADHD właściwie. Oddziaływanie nauczyciela i rodzica na chore dziecko najprościej przedstawia wykres.

Zachowanie dzieci z ADHD jest męczące dla nauczycieli, rodziców i dla nich samych.

Często dzieci z ADHD i ich rodzice są bardzo samotne, gdyż odsuwają się od innych ludzi i odwrotnie. Celem pomocy dziecku i rodzinie ma być integracja a nie izolacja. W ubiegłym roku

w Publicznej Szkole Podstawowej nr 2 w San­domierzu powstała grupa wsparcia dla rodziców dzieci z nadpobudliwo­ścią psychoruchową. Spotkania tej grupy odbywają się w drugi i czwarty piątek miesiąca o godz. 18.00 w świetlicy szkolnej. Grupa ta służy pomocą zainteresowanym rodzicom i nauczycielom.

Justyna Wesołowska